# MADDE 933
Denize Elverişsiz Gemi Tamir Kriterleri

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 933. maddesi, denize elverişsiz hâle gelmiş bir geminin hukuken ne zaman "tamir kabul etmez" veya "tamire değmez" sayılacağını tanımlar. Bu tanım; sigorta hukukunda, gemi alacaklılarının haklarında ve donatanın yükümlülüklerinde doğrudan sonuç doğurur. Maddenin ilk fıkrası iki durumu birbirinden ayırır: Birincisi, geminin tamirinin hiç mümkün olmadığı veya bulunduğu yerde tamir edilemeyeceği ve başka bir limana çekilemeyeceği "tamir kabul etmez gemi" hâlidir. İkincisi ise tamirin teknik olarak mümkün olsa bile ekonomik olarak anlamsız olduğu hâldir: Tamir giderleri, geminin eski ve yeni değer farkından bağımsız olarak, denize elverişsiz hâle gelmeden önceki değerinin dörtte üçünü aşıyorsa gemi "tamire değmez" kabul edilir. Maddenin ikinci fıkrası, "önceki değer" hesabının nasıl yapılacağını belirler. Eğer denize elverişsizlik bir yolculuk sırasında meydana gelmişse, geminin yolculuğa çıkarken sahip olduğu değer esas alınır. Diğer hâllerde ise geminin denize elverişsiz hâle gelmeden önce sahip olduğu veya gereği gibi donatılmış olsaydı sahip olacağı değer dikkate alınır. Bu düzenleme, bir geminin ekonomik ömrünü tamamlamış sayılması için açık ve hesaplanabilir bir ölçüt getirmektedir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir armatörün gemisi seyir hâlindeyken büyük bir hasara uğradığını düşünelim. Onarım limanında yapılan ekspertizde, tamirin teknik olarak mümkün olduğu ancak maliyetinin geminin yolculuğa çıkarken sahip olduğu değerin yüzde seksenine ulaştığı tespit edilirse, gemi hukuken "tamire değmez" niteliği kazanır. Bu durumda sigorta şirketi, poliçe kapsamında aracın tamirini değil, gerçek değerini tazmin etmekle yükümlü olabilir; ancak kurtarma veya söküm masrafları farklı hükümler uyarınca değerlendirilir. Gemi üzerinde ipotek veya rehin hakkı bulunan alacaklılar da gemi değerinin tamamen kaybolması nedeniyle doğabilecek zararlara karşı bu maddeyi izlemek zorundadır. Gemi sicil işlemlerinde, Türk Uluslararası Gemi Sicili'ne veya bağlama kütüğüne kayıtlı bir geminin "tamir kabul etmez" olduğuna dair alınan eksper raporu, sicilden terkin işlemlerinde dayanak olabilir. SicilAI araştırma ekibi olarak sıklıkla vurguladığımız üzere, bu tespitin mutlaka yetkin bir gemi eksperi ve hukuk danışmanı tarafından yapılması gerekir; aksi takdirde gemi enkazı ve sigorta tazminatı uyuşmazlıkları kaçınılmaz olur.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Önceki değerin hesaplanmasında "yolculuk anındaki değer" ile "denize elverişsizlik öncesi değer" birbirine karıştırılmamalıdır. Bu hata tazminat tutarını doğrudan değiştirir.
• Tamir giderlerinin dörtte üçünün hesabında, gemiye gereksiz donatım yaptırmanın maliyeti devreye sokularak oran manipüle edilmemelidir; kanun kıstası açıktır.
• Tamir imkânsızlığı ile ekonomik yararsızlık hâlleri farklı sonuçlar doğurabileceğinden, olayın her iki kategori açısından da ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.
• Hazırlanan ekspertiz raporlarının sigorta şirketleri, bankalar ve icra daireleri nezdinde geçerlilik taşıması için bağımsız ve onaylı kuruluşlardan alınmasına dikkat edilmelidir.
• Bu madde uyarınca yapılacak bir tespitin zaman aşımına uğramaması ve dava ihbarının süresinde yapılması için hukuk danışmanına erken başvurulmalıdır.