# MADDE 94
Cari Hesap Devresi Kapatma İtiraz Süresi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, ticari hayatta sıkça kullanılan cari hesap (devre hesabı) ilişkisinin nasıl sonlandırılacağını ve tarafların borç-alacak durumunun nasıl kesinleşeceğini düzenler. Birinci fıkraya göre, eğer taraflar arasındaki sözleşmede veya o iş kolundaki yerleşik ticari teamüllerde belirli bir hesap devresi (örneğin her 6 ayda bir veya her yıl sonunda) öngörülmüşse, bu devre sonunda hesap kapatılır ve tüm borç ile alacak kalemleri tek tek karşılaştırılarak aradaki fark (bakiye) net olarak ortaya çıkarılır. İkinci fıkra ise boşluk doldurucu bir kural getirir: Eğer sözleşmede veya teamülde bir hesap devresi belirlenmemişse, kanun koyucu her takvim yılının son gününü (31 Aralık) hesabın kapatılma günü olarak kabul eder. Bu tarih itibarıyla taraflardan biri, hesapların dökümünü gösteren ve artan (alacaklı olduğu) tutarı belirten bir cetveli diğer tarafa gönderir. Cetveli alan tarafın bu bakiyeye itiraz etme hakkı vardır. Ancak bu itirazın süresi ve şekli kanunen oldukça katı kurallara bağlanmıştır: Aldığı tarihten itibaren bir ay içinde, itirazını noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza (e-imza) içeren bir yazıyla yapmak zorundadır. Bu süre içinde ve bu usullerle itiraz edilmezse, cetvelde belirtilen bakiye kesin olarak kabul edilmiş sayılır ve bu durum taraflar arasında bağlayıcı bir borç doğurur. Yani madde, ticari ilişkilerde belirsizliği ortadan kaldırarak, suskun kalan tarafın aleyhine bir sonuç doğmasını sağlayan bir tür "ıskat" (hak düşürücü) mekanizması kurmaktadır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Varsayalım ki bir toptancı (A firması) ile bir perakendeci (B firması) arasında sürekli mal alışverişi var. Her iki taraf da birbirine sürekli fatura kesiyor ve ödemeler düzensiz yapılıyor. Bu madde gereği, sözleşmelerinde aksini kararlaştırmadıkları için her yılın 31 Aralık gecesi itibarıyla hesaplar kapatılır. A firması, B firmasına 15 Ocak'ta "hesap devresi cetveli" gönderir ve sonuçta B'nin 50.000 TL borçlu olduğunu bildirir. B firması bu cetveli 20 Ocak'ta teslim alır. B firması, örneğin 1 Mart'ta "bu hesaba itirazım var, şu kalem hatalı" derse, bu itiraz geçersizdir; çünkü bir aylık süre 20 Şubat'ta dolmuştur. Üstelik itirazını sadece telefonla veya normal e-postayla yaparsa da geçersizdir; çünkü madde, ispat kolaylığı sağlamak amacıyla itirazın resmi ve belgelenebilir yollardan (noter, taahhütlü mektup, telgraf veya e-imzalı yazı) yapılmasını zorunlu tutmuştur. Bu durum, şirket sahiplerinin ve esnafın yıl sonu mutabakatlarını ciddiye almaları gerektiğini gösterir. SicilAI platformunun baş yazarı olarak belirtmek isterim ki, özellikle KOBİ'ler ve esnaflar bu tür mutabakat mektuplarını aldıklarında, içeriğini incelemeden kenara atmamalı; ya bir muhasebeciye danışmalı ya da süresi içinde resmi itiraz yollarını kullanmalıdır. Bu madde, aynı zamanda şirketlerin yıllık mali tablolarının hazırlanması sürecinde de önemlidir; çünkü cari hesap bakiyeleri kesinleşmediği takdirde, bilançoda yer alan ticari alacak ve borçların gerçekliği tartışmalı hale gelebilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Süre kaçırma riski: En yaygın hata, cetvelin alındığı tarihten itibaren 1 aylık hak düşürücü sürenin takvimde işaretlenmemesidir. Tatil günleri bu süreyi uzatmaz.
• Usul hatası: İtirazın noter, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli e-imza yerine normal e-posta, WhatsApp veya telefonla yapılması, itirazı hukuken geçersiz kılar.
• Hesap devresinin belirsizliği: Sözleşmede "hesap devresi yoktur" denmesine rağmen, teamül gereği yıl sonu kapanışının dikkate alınmayacağını düşünmek tehlikelidir. Kanun bu boşluğu 31 Aralık olarak doldurur, ancak taraflar sözleşme ile farklı bir devre kararlaştırabilir; bu kararlaştırma yazılı yapılmazsa ispat sorunu yaşanır.
• Cetvel içeriğinin eksik olması: Gönderilen cetvelin, alacak ve borç kalemlerini tek tek göstermemesi, hesaplamaya esas teşkil eden faturaların dökümünü içermemesi halinde, alan taraf itiraz etmese dahi cetvelin kesinleşmesi tartışmalı olur.
• İtirazın kısmi yapılması: Cetvelin yalnızca bir kısmına itiraz edilmesi, itiraz edilmeyen kısımların da kesinleşmesine yol açar. Bu nedenle itiraz dilekçesinde tüm hatalı kalemlerin açıkça ve eksiksiz belirtilmesi gerekir.