# MADDE 945
Küçük Gemilerde Bayrak Şahadetnamesi Muafiyeti

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 945. maddesi, Türk bayrağı çekme hakkı konusunda bazı gemilere kolaylık tanır. Kural olarak bir geminin Türk bayrağını taşıyabilmesi için gemi tasdiknamesi ve bayrak şahadetnamesi gibi resmî belgelere sahip olması gerekir. Ancak bu madde, 18 gros tonilatodan küçük gemiler ile Kanunun 935. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde sayılan nitelikteki gemilerin, bu belgeleri almadan da Türk bayrağı çekebileceğini hükme bağlar. Pratikte bu; küçük balıkçı teknelerini, gezi teknelerini, yatları ve benzeri küçük deniz araçlarını kapsar. Amaç, küçük ölçekli deniz ticareti ve gezi faaliyetlerinde bürokrasiyi azaltmak, bu araçların bayrak hakkını kullanmasını kolaylaştırmaktır. Madde, bir yandan bu araçların sahiplerine hukuki bir güvence verirken, diğer yandan Türk bayrağının uluslararası sularda güvenle taşınmasını sağlayacak bir çerçeve çizer.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir esnaf veya şirket sahibi, örneğin turizm amaçlı küçük bir gezi teknesi işletmek istediğinde, 18 gros tonun altındaki bu tekne için doğrudan Türk bayrağı çekebilir. Teknenin Türk vatandaşı gerçek kişiye ya da Türkiye'de kurulu bir ticaret şirketine ait olması yeterlidir. Bu durumda gemi tasdiknamesi ve bayrak şahadetnamesi alma zorunluluğu ortadan kalkar. Gemi Sicili işlemleriyle uğraşmadan, bağlama kütüğüne kayıt gibi daha basit işlemlerle yola çıkabilir. Ancak unutulmamalıdır ki bu muafiyet yalnızca bayrak çekme hakkına ilişkindir; teknenin ticari işletmeye kaydedilmesi, vergi yükümlülükleri, sigorta ve liman çıkış işlemleri ayrıca yerine getirilmelidir. SicilAI olarak özellikle şu noktaya dikkat çekeriz: Muafiyet kapsamındaki bir tekneyle ticari faaliyet yürütülüyorsa, teknenin malik bilgileri ve işletme kaydı gibi güncel sicil kayıtlarının doğru tutulması; resmî mercilerde işlem yaparken süreci hızlandırır ve olası uyuşmazlıkları önler.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Tonaj sınırının aşılması: Teknenin gros tonilatosu 18'in üzerine çıkarsa veya sonradan yapılan değişikliklerle tonaj artarsa bu muafiyetten yararlanılamaz. Gemi tasdiknamesi ve bayrak şahadetnamesi alınmadan Türk bayrağı çekmek, hukuka aykırılık oluşturur ve idari yaptırımlara neden olur.
• 935/2-a kapsamının yanlış yorumlanması: Bu bentte belirtilen sahiplik ve donatan koşulları sağlanmıyorsa, örneğin teknenin maliki yabancı bir kişi veya şirket ise, muafiyet uygulanmaz. Aksi hâlde bayrak indirme cezası ve gemi alıkonulması riski doğar.
• Belgesiz seyrin uluslararası sonuçları: Muafiyet, yalnızca Türk iç hukukunda geçerlidir. Uluslararası sularda veya yabancı limanlarda, Türk bayrağı taşıyan bir teknenin milliyetini ispatlamak için gemi tasdiknamesi istenebilir. Bu nedenle, yurt dışına çıkacak teknelerin yine de belgelerini tamamlaması önerilir.
• Diğer belge yükümlülüklerinin göz ardı edilmesi: Bayrak şahadetnamesinden muaf olmak; bağlama kütüğü kaydı, tekne sigortası, fener ve seyir jurnali bulundurma zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu belgeler eksikse liman başkanlıkları ve sahil güvenlik ekipleri idari para cezası uygulayabilir.