# MADDE 955
Gemi Sicili Tescil Yeri ve Temsilci Zorunluluğu

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 955. maddesi, bir geminin hangi sicile tescil edileceğini ve bu tescilin istisnalarını düzenler. Kural oldukça basittir: Bir gemi, “bağlama limanı” olarak belirlenen yerin bağlı olduğu sicil müdürlüğünde tescil edilir. Bağlama limanı, geminin ticari faaliyetlerini yürüttüğü ve hukuken bağlı sayıldığı limandır. Örneğin geminiz İstanbul’a bağlıysa, tescil işlemi İstanbul Gemi Sicil Müdürlüğü’nde yapılır.

Maddenin ikinci fıkrası ise önemli bir esneklik getirir: Eğer geminin seferleri tamamen yabancı bir limandan, bir kara kentinden ya da doğrudan geminin içinden yönetiliyorsa, gemi maliki dilediği yerin gemi siciline tescil yaptırabilir. Bu, özellikle uluslararası deniz ticareti yapan işletmeler için büyük bir kolaylık sağlar. Örneğin, gemisi hiç Türkiye limanlarına uğramayan ve işleri Singapur’dan yürütülen bir armatör, gemisini Türkiye’de istediği bir sicile (örneğin İzmir veya Antalya) kaydettirebilir.

Üçüncü fıkra ise Türkiye’de adresi olmayan malikleri ilgilendirir. Malik, Türkiye’de yerleşim yerine veya ticari işletmesine sahip değilse, kanundan doğan hakları kullanmak ve yükümlülükleri yerine getirmek için sicilin bulunduğu bölgede ikamet eden bir temsilci atamak zorundadır. Bu temsilci, malik adına resmî yazışmaları takip eder, haciz veya rehin gibi işlemlerde muhatap olur ve gemi ile ilgili bildirimleri alır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirket sahibi düşünelim: Türkiye’de faaliyet gösteriyor, ancak filosunu yurt dışında kiralıyor ve tüm operasyonu bir yabancı ofisten yönetiyor. Bu durumda 955. maddenin ikinci fıkrası sayesinde, gemilerini Türkiye’de dilediği bir gemi siciline tescil ettirebilir. Bu, finansman bulmayı kolaylaştırır çünkü Türk bayraklı ve Türk siciline kayıtlı gemiler, yerli bankalardan kredi alırken daha avantajlı değerlendirilir.

Tersine, bir yabancı yatırımcı Türkiye’de bir gemi satın alır ve tescil ettirmek isterse, üçüncü fıkra devreye girer. Yatırımcının Türkiye’de adresi yoksa, sicile kayıt için öncelikle noter onaylı bir temsilcilik sözleşmesiyle bölgede oturan bir temsilci göstermesi gerekir. Bu temsilci, gemi ile ilgili vergi, harç ve idari para cezası gibi bildirimleri takip eder. Aksi hâlde tescil işlemi tamamlanamaz ve gemi yasal olarak sefere çıkamaz.

SicilAI olarak özellikle şirket birleşme veya devralma süreçlerinde gemilerin sicil kaydını mutlaka kontrol etmenizi, bağlama limanı değişikliklerinde yeni tescilin süresinde yapılıp yapılmadığını takip etmenizi öneriyoruz. Çünkü tescil yeri, geminin tabi olduğu hukukî rejimi ve yetkili mahkemeyi de belirler.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Bağlama limanı değiştiği hâlde yeni sicile tescil yaptırılmazsa, gemi üzerindeki ipotek ve rehin hakları eski sicilde kaldığı için alacaklılar haklarını takipte zorluk yaşar. Bu da mülkiyet uyuşmazlıklarına yol açabilir.
• Türkiye’de yerleşim yeri olmayan malikler, temsilci atamayı ihmal ettiğinde sicil müdürlüğü tescil talebini reddeder. Ayrıca gemiye verilen her türlü tebligat, temsilci gösterilmediği için geçersiz sayılabilir; bu da sigorta ve rehin süreçlerini aksatır.
• Geminin seferleri yabancı bir limandan yönetiliyor olsa bile, malikin Türkiye’de ticaret merkezi varsa ikinci fıkradaki “dilediği yer” istisnasından yararlanamayacağı sıklıkla gözden kaçar. Bu durumda bağlama limanı kuralı kesin olarak uygulanır.
• Temsilcinin bölgede oturması zorunludur; temsilci seçilirken adresinin sicil müdürlüğünün yetki alanı dışında olması hâlinde atama geçersiz sayılır ve işlemler durur.