# MADDE 962
Yabancı Gemi Sicili Kaydı Silinmesi

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 962. maddesi, Türk Gemi Sicili'ne kayıt yaptırmak isteyen ancak halihazırda yabancı bir gemi siciline kayıtlı bulunan gemilerle ilgili bir ön şartı düzenler. Kural basittir: Bir Türk gemisi, yabancı sicilde kayıtlı olduğu sürece Türk Gemi Sicili'ne kaydedilemez. Bu nedenle malik, geminin artık o yabancı sicilde kayıtlı olmadığını gösteren belgeleri sicil müdürlüğüne sunmak zorundadır. Kanun, bu ispatı "kuvvetle muhtemel gösteren belgeler" olarak yumuşatmıştır; yani kesin bir terkin yazısı şart değildir, ancak kaydın bulunmadığına dair güçlü ve inandırıcı deliller aranır.

Maddenin ikinci fıkrası, tescili zorunlu gemiler için daha katı bir kural getirir. Böyle bir geminin maliki, yabancı sicildeki kaydı bizzat sildirmek ve bu durumu belgelemekle yükümlüdür. Ancak kanun koyucu, bunun gerçekten mümkün olmadığı istisnai hâlleri de göz ardı etmemiş; "imkânsızlık hâlinde bundan vazgeçilebilir" diyerek sicil müdürlüğüne takdir yetkisi tanımıştır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir armatörün yurt dışından ikinci el bir gemi satın aldığını düşünelim. Gemi Panama veya Marshall Adaları gibi bir bayrak devletinde kayıtlıdır. Armatör, gemiyi Türk bayrağına geçirmek ve Türk Gemi Sicili'ne tescil ettirmek istediğinde, öncelikle o yabancı sicilden kaydın silindiğine dair belge getirmelidir. Uygulamada bu belge genellikle "terkin belgesi" veya "kayıt silme yazısı" olarak adlandırılır. Sicil müdürlüğü bu belgeyi gördükten sonra tescil işlemine geçer.

Ancak her zaman bu kadar kolay değildir. Bazı ülkelerin sicil idareleri, geminin üzerinde ipotek veya haciz olduğu için terkin işlemini yapmaz. Bu durumda malikin önce o yükleri kaldırması gerekir. Eğer yabancı sicil idaresine ulaşmak fiilen imkânsız hale gelmişse veya ülkedeki olağanüstü koşullar nedeniyle kayıt silme yapılamıyorsa, malik bu imkânsızlığı belgeleyerek sicil müdürlüğüne başvurabilir. Sicil müdürü de gerekçeyi yeterli bulursa, terkin belgesi şartını aramadan tescili gerçekleştirebilir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Yabancı sicildeki kayıt silinmeden Türk siciline tescil yapılırsa, aynı gemi çift kayda ve çift bayrağa sahip olur; bu durum gemi üzerindeki ipotek, rehin ve sigorta işlemlerini ciddi şekilde karmaşıklaştırır.
• "İmkânsızlık" gerekçesiyle yapılan başvurularda, sunulan belgelerin gerçeği yansıtmaması hâlinde malik hakkında idari para cezası ve hatta sahtecilikten doğan cezai sorumluluk gündeme gelebilir.
• Yabancı sicil kaydının kuvvetle muhtemel olmadığını gösteren eksik veya yoruma açık belgelerle yapılan başvurular reddedilebilir; bu da geminin tescili tamamlanana kadar bağlı kaldığı sürede ticari kayıplara yol açar.
• Sicil müdürlüğünün takdir yetkisi geniş olduğundan, her sicil dairesi imkânsızlık hâlini farklı yorumlayabilir. Bu nedenle sürecin bir uzman eşliğinde yürütülmesi önemlidir. SicilAI olarak bu tür terkin ve tescil süreçlerinde hazırlanan belgelerin güncel mevzuata uygunluğunu takip etmenizi öneririz.