# MADDE 965
Gemi Sicilinden Kaydın Silinmesi Şartları
Resmi Kanun Metni
(1) Gemi, kurtarılamayacak şekilde batar veya tamir kabul etmez hâle gelir yahut her ne suretle olursa olsun Türk Bayrağını çekme hakkını kaybederse, istem üzerine sicilden kaydı silinir. Tescili isteğe bağlı olan gemilerin kaydı malik veya maliklerinin istemi üzerine sicilden silinir.
(2) Geminin tamir kabul etmez hâle gelmesi sebebiyle kaydının silinmesi istendiğinde, sicil memuru, tescil edilmiş gemi ipoteği alacaklılarını gerektiğinde 966 ncı maddede yazılı usule göre yapılacak ilan ile durumdan haberdar ederek belirleyeceği uygun bir süre içinde itirazlarını bildirmeye çağırır. Süresi içinde bildirilen itirazların yerinde görülmediğine dair mahkemece verilen kararın kesinleşmesi üzerine geminin kaydı silinir.
(3) Gemi, Türk Bayrağını çekme hakkını kaybederse, kaydı, ancak ipotek alacaklılarının ve gemi sicilindeki kayıt ve belgelere göre ipotek üzerinde hak sahibi olan üçüncü kişilerin onayı ile sicilden silinebilir. Kaydın silinmesi istemi ile birlikte onay belgelenmemişse, geminin Türk Bayrağını çekme hakkını kaybettiği gecikmeksizin gemi siciline kaydolunur. Bu kayıt, gemi üzerinde tescil edilmiş gemi ipotekleri bulunmadıkça, geminin kaydının silinmesi hükmündedir. Şu kadar ki, geminin cebrî icra yoluyla 940 ıncı maddede yazılı niteliklere sahip olmayan bir kişiye satılması hâlinde 1388 inci maddenin ikinci fıkrası, cebrî icra yurt dışında vuku bulmuş ise 1350 nci maddenin birinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri hükümleri saklıdır.
(4) Tescili isteğe bağlı olan gemilere ait kayıtların sadece maliklerinin istemleri üzerine silinebilmesi için ipotekli alacaklıların ve gemi sicilinin içeriğine göre ipotek üzerinde hak sahibi olan üçüncü kişilerin buna onay vermeleri şarttır.
🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, bir geminin Türk Gemi Sicili'nden kaydının hangi durumlarda ve nasıl silineceğini düzenler. Kural olarak bir gemi; batarsa, tamir edilemeyecek şekilde hasar görürse veya her ne sebeple olursa olsun Türk bayrağını taşıma hakkını kaybederse, geminin sicil kaydı talep üzerine silinebilir. Bu üç durum, geminin artık “donanma” olarak nitelendirilemeyeceği veya Türk karasularında Türk bayrağıyla seyredemeyeceği anlamına gelir. Maddenin özü, geminin malikinin veya gemi ipoteği alacaklılarının haklarını korumaktır. Özellikle geminin üzerinde ipotek varsa, kaydın silinmesi ipotekli alacaklının teminatını ortadan kaldırabileceği için kanun koyucu bu durumda alacaklının itiraz hakkını güvence altına almıştır. Tescili isteğe bağlı gemilerde ise kayıt silme yalnızca malikin istemiyle ve ipotekli alacaklıların rızasıyla yapılabilir.
💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması
Örneğin bir armatörün gemisi fırtınada battıysa, gemi artık ticari faaliyetine devam edemez. Armatör, geminin sicil kaydının silinmesi için gemi sicili memurluğuna başvurur. Eğer gemide banka ipoteği varsa tahsil edilecek bir alacak kalmadığını gösteren ipotek belgesi veya bankanın onayı gerekir. Yine örneğin geminin devri sırasında yeni alıcı yabancı bir şirketse ve gemiyi kendi ülkesinin bayrağına geçirecekse, Türk Bayrağını çekme hakkı sona erer. Bu durumda da geminin Türk sicilinden silinmesi kaçınılmazdır. Ancak geminin üzerinde haciz veya ipotek varsa, bu hak sahiplerinin açık onayı alınmadan kayıt silinmez. Aksi hâlde geminin kaydı silindiğinde üçüncü kişilerin teminat hakkı havada kalır. Kayıt silme işlemiyle birlikte; gemi sicilindeki sair kayıtlar (ipotek, haciz, ihtiyati tedbir) da silinir. Bu nedenle geminin resmî bir alacaklı listesi çıkarılır ve her hak sahibine itiraz için süre tanınır. Bu süreçte mahkeme kararı gerekebilir. Gemi sahibinin SicilAI gibi uzman danışmanlık hizmetleriyle süreci planlaması, gemi sicil memurluğu ile ipotekli bankalar arasında yaşanabilecek uyumsuzlukların önüne geçilmesini sağlar. Ayrıca tescili isteğe bağlı olan küçük tekneler ve yatlar için de aynı onay mekanizması geçerlidir. Dolayısıyla bu madde hem liman işletmeleri, bankalar hem de armatörler için kritik bir güvence sistemidir.
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler
- Eksik onay ile başvuru yapılması: İpotek alacaklılarının onayı olmadan kayıt silinmesi istenirse, talep reddedilir ve süreç uzar.
- İlan yapılmadan işleme girişilmesi: Alacaklıların itirazlarını bildirmeleri için usulüne uygun ilan yapılmadıysa, sonradan alacaklıların dava açması gündeme gelebilir.
- Türk Bayrağını kaybetme kaydının zamanında işlenmemesi: Kayıt silme onayı beklenirken geminin Türk bayrağını kaybettiği şerhi düşülmezse, üçüncü kişiler yanıltılabilir ve yasal sorumluluk doğar.
- Cebri icra satışlarında istisnaların gözden kaçırılması: Geminin 940 ıncı maddedeki şartları taşımayan bir alıcıya satılması hâlinde farklı hükümler uygulanır. Bu ayrım göz ardı edilirse ipotekler kendiliğinden düşebilir.
Bu İşlemi mi Yapıyorsunuz?
Tescil işlemlerinizde zaman kaybetmeyin. Yapay zeka ile evraklarınızı saniyeler içinde test edin.
Yapay Zeka Motorunu Çalıştırİşlemleriniz %100 güvenli ve KVKK uyumlu olarak gerçekleştirilir.