# MADDE 966
Gemi sicil kaydı silinme usulü ve bayrak hakkı kaybı

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 966, bir geminin sicile tescil edilmesine rağmen kanunun aradığı esaslı şartları taşımadığının sonradan anlaşılması veya geminin Türk bayrağını çekme hakkını kaybettiği durumların ortaya çıkması hâlinde izlenecek yolu düzenler. Bu madde, gemi sicilinin bir "kamusal düzen" kaydı olduğunu hatırlatır; tescil edilmiş olması, o kaydın artık sorgulanamayacağı anlamına gelmez. Sicil müdürlüğü, böyle bir durumu öğrendiğinde genel hükümlere (TTK m.33) göre kaydın silinmesi sürecini başlatır. Ancak bu süreçte yalnızca gemi malikinin değil, o gemide ipotek veya diğer sınırlı ayni hak sahibi olan kişilerin de bilgilendirilmesi zorunludur. Eğer malik ve hak sahipleri bilinmiyorsa veya adresleri tespit edilemiyorsa, silme işlemine dair çağrı ve verilen süre, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile uygun görülen başka bir gazetede, varsa şirketin internet sitesinde ilan edilir. Ayrıca ilan belgesi sicil müdürlüğü ile mahkeme divanhanesine de asılır. Bu ilanlar, halka duyuru ve hak sahiplerinin korunması amacı taşır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir geminin Türk bayrağı çekme hakkı, sicile kayıtlı olmasına bağlıdır. Diyelim ki bir armatör, Türk bayraklı bir gemi satın aldı ve sicile tescil ettirdi. Ancak gemi, Türk vatandaşlığı şartını sonradan kaybetti veya tescil sırasında gerekli olan mülkiyet belgesi geçersizdi. Bu durumda sicil müdürlüğü, geminin kaydını silmek için harekete geçer. Süreç boyunca, o gemide ipotek hakkı olan bir bankaya da haber verilir. Banka, "ipoteğim hâlâ geçerli" diyerek kaydın silinmesine itiraz edebilir; ancak tek başına itiraz, kaydın aynen kalmasını sağlamaz. Sicil müdürlüğü, geminin kaydını silmek yerine, geminin Türk bayrağını çekme hakkını kaybettiğini şerh olarak tescil eder. Böylece ipotekli alacaklı, gemi üzerindeki teminatını korumaya devam eder; ancak gemi, Türk bayrağı taşıma hakkını yitirir. Bu uygulama, hem alacaklıyı hem de kamusal düzeni dengeleyen bir çözüm sunar. Eski ve yeni malikler açısından süreç, ilanların yapılması ve verilen süre içinde kaçınma veya itiraz bildirilmemesi durumunda kaydın kesin silinmesiyle sonuçlanır. Silme kararına karşı mahkemeye başvuru imkânı da mevcuttur. SicilAI olarak özellikle belirtmek isteriz ki, bu tür silme süreçleri yalnızca idari bir işlem değil, aynı zamanda hak kayıplarının önlenmesi için özenle takip edilmesi gereken hukuki bir süreçtir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sicil müdürlüğünün, 964 üncü maddenin üçüncü fıkrasında yazılı durumları (örneğin bayrak hakkının kaybı) resen öğrenmesi ve bildirim yükümlülüğünü ihmal etmesi hâlinde idari sorumluluk doğabilir.
• Malik veya hak sahiplerinin adreslerinin güncel olmaması, ilanların usulüne uygun yapılmamasına ve sürecin uzamasına yol açar; bu da gemi malikinin hukuki belirsizlikle karşılaşmasına sebep olur.
• Kaçınma veya itiraz dilekçelerinin yasal süresi içinde verilmemesi, geminin kaydının kesin olarak silinmesine ve armatörün Türk bayrağı çekme hakkını geri dönüşü olmayacak şekilde kaybetmesine neden olur.
• İpotekli alacaklılar, itirazlarının yalnızca "bayrak hakkının kaybı" olarak tescil edilmesini sağlayabileceğini bilmelidir; aksi takdirde kayıt silinirse teminatları tehlikeye girer.
• Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve diğer ilanların masrafları ile süreçteki vekalet ücretleri, malikin ya da hak sahiplerinin üzerinde öngörülmeyen bir mali yük oluşturabilir.