# MADDE 974
Gemi Sicili Malikiyet Karinesi Tescil Hükmü

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 974, gemi sicilinin aleniyet (kamuya açıklık) ve güvenilirlik ilkesini düzenlemektedir. Türk Ticaret Kanunu'nun bu maddesi, gemi siciline yapılan tescillere hukuken bir "doğruluk karinesi" tanır; yani aksi ispat edilmedikçe sicildeki kayıtlar gerçeği yansıtıyor sayılır. Birinci fıkraya göre, sicilde malik olarak görünen kişi, gemiye gerçekten sahip olmasa dahi üçüncü kişilere karşı malik kabul edilir. İkinci fıkra da benzer bir korumayı sınırlı ayni haklara (ipotek, intifa hakkı vb.) teşmil eder: Sicilde lehine hak tescil edilen kişi, o hakkın sahibi sayılır. Üçüncü fıkra ise sicilden terkin edilen (silinen) bir hakkın artık hukuken mevcut olmadığını kabul ederek sicilin olumsuz anlamda da belirleyici olduğunu vurgular. Dördüncü fıkra, Türk Medeni Kanunu'nun 992. maddesinin ikinci fıkrasına atıfla, sicile güvenerek mülkiyet veya sınırlı ayni hak kazanan iyi niyetli kişilerin bu kazanımlarının korunacağını hüküm altına alır. Bu madde, gemi alım-satımında ve finansmanında ancak sicil kaydına bakılarak işlem güvenliğinin sağlanmasını hedefler.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir gemi satın almak istediğinizde veya gemi üzerine ipotek alacak bir banka olarak kredi verdiğinizde, muhatap aldığınız kişinin yetkili olup olmadığını her zaman yaşayarak doğrulamanız mümkün değildir. İşte tam bu noktada gemi sicili devreye girer. Örneğin; armatörlük şirketiniz filosuna yeni bir gemi katacaksa, satıcının kimliğini ve geminin üzerindeki mevcut takyidatları (ipotek, haciz vb.) yalnızca Gemi Sicili kayıtlarından doğrulamanız gerekir. Sicilde satıcı adına kayıtlı görünen kişi – aksine dair bir bilgi yoksa – malik olarak kabul edilir; bu kayda güvenerek sözleşme yapmanız size hukuki koruma sağlar. Benzer şekilde, ipotekli bir geminin devrinde eski borçların ödenmemiş olması durumunda ipotek alacaklısının hakkı yeni malike karşı da devam eder. Sicil işlemlerinde hız ve doğruluk için kayıtların güncel tutulması, satışın tescil ile tamamlanacağı unutulmamalıdır. Ticaret sicilinde olduğu gibi gemi sicilinde de aleniyet prensibi; tarafların güven içinde işlem yapmasını ve üçüncü kişilerin zarar görmemesi amacını taşır. Bu madde çerçevesinde özellikle gemi ipoteği tesis eden bankaların, malik sıfatını ve varsa diğer takyidatları işlem öncesinde sorgulaması kritik önem taşır. SicilAI üzerinden yapacağınız sorgulamalar, bu çerçevede işlem güvenliğinizi artıracak güncel verilere erişiminizi sağlar.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sicil kaydına güvenmeden işlem yapmak: Geminin maliki olmayan veya yetkisiz bir kişiyle sözleşme imzalanması, mülkiyetin transfer edilememesi riskini doğurur. Bu nedenle satış öncesinde mutlaka gemi sicili kaydı incelenmelidir.
• Terkin edilmiş hakların varlığını varsaymak: Sicilden silinen bir ipoteğin hâlâ geçerli olduğunu düşünmek, güvencesiz kalmaya yol açabilir. Terkin işleminin tamamlandığından emin olunmadan ipotek bedeli teslim edilmemelidir.
• Tescil yapılmadan mülkiyet kazanıldığını zannetmek: Gemi alımında tescil, ayni hakkın doğumu için kurucu bir etkiye sahiptir; sözleşme ile tescil arasındaki sürede satıcının kötü niyetli işlemlerine karşı önlem alınmalıdır.
• İyi niyetli üçüncü kişi korumasını göz ardı etmek: Sicildeki kayıtlara güvenerek hak kazanan iyi niyetli kişiler korunur; bu, sicile geç kayıt yapılması hâlinde aleyhe sonuçlar doğurabilir. İşlem sonrası tescilin bir an önce tamamlanması gerekir.

Sonuç olarak, Madde 974 gemi ticaretinin bel kemiğini oluşturan sicil güvencesini ifade eder; gerek alıcı gerek satıcı gerek lender kurumlar bu kayıt sistemine güvenerek hareket etmeli, kaydın güncelliğini her aşamada doğrulamalıdır.