# MADDE 975
Gemi Sicili Kayıt Düzeltme Şartları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Madde 975, gemi siciline kaydedilen bilgilerin gerçek hukuki durumla birebir örtüşmesini güvence altına almayı amaçlar. Mülkiyet, gemi ipoteği, ipotek üzerindeki bir hak, intifa hakkı ya da 983 üncü madde kapsamındaki tasarruf sınırlamaları yönünden sicil gerçeğe uygun değilse, hakkı hiç tescil edilmemiş ya da yanlış tescil edilmiş bir kişi ortaya çıkabilir. Ayrıca var olmayan bir hakkın veya sınırlamanın kayden görünmesi de bir hak ihlali oluşturur. Bu durumda ihlal edilen taraf, kaydın değiştirilmesinden etkilenecek olan kişiden, örneğin sicilde hak sahibi görünen malikten düzeltmeye onay vermesini isteyebilir. Bu; bir kanundan doğan düzeltme hakkıdır ve dava açmadan önce karşı tarafın rızasının alınmasına çalışılması gerekir.

İkinci fıkra önemli bir usul kuralı getirir: Sicil ancak yükümlü kişinin hakkı tescil edildikten sonra değiştirilebiliyorsa, bu kişi talep üzerine hakkını tescil ettirmek zorundadır. Örneğin, sicilde mülkiyet hâlâ satıcı adına görünüyorsa, alıcı kaydın düzeltilmesini istediğinde satıcı, gerçek durumu yansıtan yeni tescile onay vermekle yükümlüdür. Üçüncü fıkra ise bu düzeltme isteme haklarının zamanaşımına uğramayacağını düzenler; yani hak sahibi, süre geçtiği gerekçesiyle geri çevrilemez.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir geminin satın alınması veya kredi ile finanse edilmesi söz konusu olduğunda sicil kaydı, ticaretin en önemli güvencesidir. Somut senaryoyla açıklayalım: Bir gemi alıcısı bedeli tamamen öder ancak mülkiyet tescili tamamlanamadan satıcı iflas ederse, sicilde hâlâ satıcının adı görünüyorsa alıcı bu maddeye dayanarak düzeltme istemelidir. Kredi tamamen ödendikten sonra banka ipoteğin terkini için onay vermezse de benzer bir sorun doğar; gemi maliki, ipoteğin hukuken sona erdiğini ancak sicil düzeltmesi talep ederek kayda işletebilir. Bu nedenle geminin satışı, devri veya finansmanından önce sicil kaydı mutlaka doğrulanmalı; kayıttaki görünüm ile gerçek hukuki durum arasındaki uyum araştırılmalıdır. Bir uyuşmazlık tespit edildiğinde öncelikle rıza aranmalı, rıza alınamazsa mahkeme yoluna başvurulmalıdır. Sicil uygulamalarında kaynak taramaları ve malik ile ipotek bilgilerini doğrulamak için SicilAI tarafından önerilen sistematik doğrulama adımları izlenmelidir.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Sicilde görünen her kayıt gerçek hukuki durumu yansıtmayabilir. Gemi satın alırken yalnızca tescil kaydına değil; satış sözleşmesine, ödeme belgelerine ve gemi üzerindeki takyidatlara birlikte bakılmalıdır.
• Yükümlü kişinin onay vermemesi hâlinde düzeltme süreci uzar; avukatlık ve yargılama giderleri doğar. Bu nedenle rıza şerhi ve noter ihtarı gibi süreç yönetimi ihmal edilmemelidir.
• Zamanaşımı söz konusu olmasa da pasif beklemek ispat yükünü artırır. Hak sahibi düzeltme talebini geciktirirse, iyiniyetli üçüncü kişilerin sicile güvenerek kazandığı haklar nedeniyle mülkiyet iddiasını ispat etmesi zorlaşabilir.
• İkinci fıkra uyarınca sicil değişikliği ancak yükümlü kişinin hakkının tescili ile mümkün olabilecekse, bu ön tescil yapılmadan doğrudan düzeltme talep edilmesi teknik bir hatadır; eksik işlem dosyayı olduğu yerde bekletir.
• Düzeltme için sunulan rıza beyanlarının sahte veya yetkisiz kişilerce verilmesi, ağır hukuki ve cezai sorumluluk doğurur. Gemi sicilinin gerçek duruma aykırı olarak değiştirilmesi telafisi güç zararlara yol açar.