# MADDE 976
Gemi Siciline İtiraz Tescili Şartları

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Bu madde, Türk Ticaret Kanunu’nun 975. maddesinde sayılan durumlarda (örneğin gemi siciline yanlış malik yazılması, hatalı ipotek tescili veya sicildeki bir kaydın gerçek hukuki durumu yansıtmaması) sicil kaydının doğru olmadığını düşünen kişilere bir kurtuluş kapısı açar: itiraz şerhi. Bu şerh, gemi siciline işlenen kayıtların üzerine "bu kayıt doğru değildir" anlamında bir uyarı eklenmesidir. Önemli olan, bu itirazın keyfi bir şekilde konulamamasıdır. Maddeye göre itirazın sicile işlenebilmesi için iki yoldan biri gereklidir: ya mahkemeden alınmış bir ihtiyati tedbir kararı olmalı ya da sicildeki kaydın değiştirilmesi sonucunda hakkı zarar görecek olan kişinin (yani mevcut kayıt lehine görünen malik veya hak sahibinin) açık onayı bulunmalıdır. Dikkat çekici bir kolaylık ise, ihtiyati tedbir kararı alınırken klasik şartlardan olan "hakkın tehlikede olduğuna dair yaklaşık ispat" şartının aranmamasıdır. Bu, itiraz yolunu ciddi ölçüde hızlandırır ve hak sahibinin elini güçlendirir.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir örnekle somutlaştıralım. Bir gemi satın aldınız ve satış sözleşmesi yaptınız; ancak gemi sicilinde hâlâ eski malikin adı görünüyor. Üstelik eski malikin alacaklıları gemiyi haciz ettirmek üzere harekete geçiyor. Bu durumda, satın aldığınız geminin sicil kaydının doğru olmadığını (yani mülkiyetin size geçtiğini) gösteren bir itiraz şerhini sicile koydurarak hak kaybını önleyebilirsiniz. Bunun için mahkemeden ihtiyati tedbir kararı almanız yeterlidir. Madde, bu kararda "yaklaşık ispat" şartını aramadığı için, sadece iddianızın ciddi olduğunu gösteren belgelerle mahkemeye başvurmanız hâlinde tedbir kararı çıkabilir. Alternatif olarak, itirazın kendisine zarar vereceği kişi (örneğin sicilde hâlâ görünen eski malik) bu kaydın düzeltilmesine yazılı olarak onay verirse, mahkemeye gerek kalmadan da şerh işlenebilir. Bu şerh sayesinde, gemi üzerinde daha sonra yapılacak satış, ipotek veya haciz işlemleri üçüncü kişilere karşı daha şeffaf hâle gelir. SicilAI olarak, bu tür şerhlerin özellikle gemi finansmanı ve sigorta süreçlerinde tarafların birbirine güvenini artırdığını ve uyuşmazlıkları erken aşamada görünür kıldığını belirtmek isteriz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Dayanaksız itiraz tazminat doğurur: İtiraz şerhi, ortada somut bir belge veya mahkeme kararı yokken kötü niyetle konulursa, geminin maliki bu nedenle uğradığı zararı (satışın gecikmesi, bağlanan finansmanın iptali gibi) tazminat davasına konu edebilir.
• Tedbir kararının ardından dava açma zorunluluğu: İhtiyati tedbir kararıyla şerh konulmuşsa, tedbirin devamı için belirli süre içinde esas davanın açılması gerekir. Dava açılmazsa şerh kendiliğinden düşebilir ve doğan zarardan itiraz eden sorumlu olur.
• Sicil müdürlüklerinin talebe yaklaşımı: Uygulamada, sicil müdürlükleri itiraz şerhi taleplerini titizlikle inceler; eksik veya hatalı belge sunulması hâlinde talebin reddiyle karşılaşılabilir. Bu nedenle onay yazısı veya tedbir kararının gerekçeleri açıkça belirtilmelidir.
• Ortak yetki ve yetkisiz temsil riski: Onay, yetkili kişi veya kişilerce verilmeli; şirket adına tek bir ortağın verdiği onay, geçersiz sayılıp telafisi güç sonuçlar doğurabilir.