# MADDE 995
Türk Uluslararası Gemi Sicili Saklıdır

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 995. maddesi, görünüşte tek cümlelik bir “saklı tutma” hükmüdür. Bu ifade, Türk Ticaret Kanunu’nda yer alan ve gemilerin sicile kaydedilmesine, devrine, rehnine ilişkin genel düzenlemelerin, “Türk Uluslararası Gemi Sicili” (TUGS) için geçerli olmadığını veya bu sicil hakkında özel başka kanunlarla getirilmiş hükümlerin ayrıca uygulanmaya devam edeceğini belirtir. Yani kanun koyucu, deniz ticareti alanında iki farklı sicil sistemi öngörmüştür: Millî gemi sicili ile uluslararası gemi sicili. Bu madde, TUGS’un kendi özel rejimini korumakta ve genel hükümlerin bu sicile müdahale etmesini engellemektedir. Türk Uluslararası Gemi Sicili; genellikle uluslararası sularda ticaret yapan, Türk bayrağı taşımak isteyen ancak düşük maliyetle ve daha esnek kurallarla çalışmak isteyen armatörler için tasarlanmıştır. Bu nedenle, 995. madde hem hukuki güvenlik hem de uygulama ayrımı açısından kritik bir köprü işlevi görür.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir armatör, sahip olduğu ticari gemiyi Türk bayrağı altında işletmek istediğinde iki seçenekle karşılaşır: millî gemi sicili veya Türk Uluslararası Gemi Sicili. Eğer gemi uluslararası hatlarda yük veya yolcu taşımacılığı yapacaksa, ihracat geliri elde edecekse, TUGS daha avantajlı olabilir. Örneğin, TUGS’a kayıtlı gemilerde kurumlar vergisi istisnası, KDV istisnası, harç muafiyeti gibi teşvikler uygulanır. Ayrıca yabancı gemi adamı çalıştırma imkânı ve bazı sosyal güvenlik yükümlülüklerinde esneklik sağlanır. İşte 995. madde, Türk Ticaret Kanunu’nun sicil hükümlerinin bu avantajlı yapıyı bozamayacağını hükme bağlar. Uygulamada bir gemi sahibi, TUGS’a kayıt başvurusu yaparken 4490 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerin prosedürlerine tabidir; ancak genel TTK hükümleriyle çelişen bir durum ortaya çıkarsa bu madde gereği TUGS mevzuatı öncelik kazanır. Bu da bürokratik süreçlerin çift başlı olmasını engeller ve armatörün hangi kurallara uyacağını netleştirir. Sicil ve mevzuat takibini kolaylaştırmak adına SicilAI platformunda güncel içtihat ve uygulama notlarını inceleyebilirsiniz.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Yanlış sicil seçimi: Gemi sahipleri, uluslararası alanda çalışacak gemilerini TUGS yerine millî gemi siciline kaydederse, sağlanan vergi ve harç istisnalarından yararlanamaz; bu ciddi bir maliyet artışına neden olur.
• Genel hükümlerin TUGS’a uygulanacağını sanmak: 995. maddenin varlığına rağmen, bazı uygulayıcılar TTK’daki sicil hükümlerini TUGS için de geçerli zanneder. Bu durum, yanlış şerh işlemleri veya geçersiz ipotek tescilleri gibi hukuki sorunlara yol açabilir.
• İstisna kapsamının aşılması: TUGS’a kayıtlı bir geminin yalnızca uluslararası seferlerde kullanılması zorunluluğu kimi zaman göz ardı edilir. Kabotaj hatlarında kullanılması, özel kanundaki istisna hükümlerinin kaybedilmesine neden olabilir.
• Mevzuat değişikliklerini takip etmemek: TUGS ile ilgili kurallar zamanla güncellenmektedir. Maddenin “saklıdır” ifadesi, o alandaki tüm düzenlemelerin sürekli geçerli olduğu anlamına gelmez; bu sebeple güncel mevzuat kontrolü yapılmazsa ciddi uyum riskleri doğar.