# MADDE 998
Sahipsiz Gemi Mülkiyeti Devlete Aittir

🔍 Bu Madde Ne Anlama Geliyor?

Deniz ticaretinde bir geminin sahibi belli değilse veya maliki tarafından usulüne uygun şekilde terk edilmişse, bu gemi “sahipsiz gemi” sayılır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 998. maddesi, böyle bir gemiyi sahiplenme hakkının yalnızca Devlete ait olduğunu açıkça hükme bağlamıştır. Yani bir limanda terk edilmiş, sicil kayıtlarından kime ait olduğu tespit edilemeyen bir gemiyi herhangi bir şirket, gemi işletmecisi veya esnaf kendi mülkü hâline getiremez. Devlet, bu gemiyi gemi siciline malik olarak tescil ettirdiği anda mülkiyeti resmen kazanır. Bu düzenleme, deniz ticareti alanında belirsizliklerin önüne geçmek ve kamu düzenini korumak amacı taşır. Özellikle iflas eden armatörlerin veya ticari faaliyetini sonlandıran işletmelerin terk ettiği gemilerde mülkiyet boşluğu oluşmaması için devreye giren bir kuraldır.

💡 Ticari Hayatta ve Sicil İşlemlerinde Uygulaması

Bir şirketin sahibi olduğu gemi, uzun süre bağlama kütüğünde veya gemi sicilinde görünüyor ancak işletmeci tarafından mülkiyet hakkı açıkça terk edilmişse, bu durum ticari hayatta ciddi sorunlara yol açabilir. Örneğin; liman işletmecileri, bağlama ücreti ve bakım masrafları nedeniyle terkedilen geminin üzerinde hak iddia edemez. Bu masraflar için yasal takip yapabilirler ancak geminin mülkiyetini devralamazlar. Aynı şekilde, bir alacaklı şirketin, borçlu armatöre ait olduğunu düşündüğü fakat sicilde maliki belli olmayan bir gemiye haciz koyması da ancak devletin tescil işleminden sonra ve ilgili prosedürler çerçevesinde mümkün olabilir. Devlet, gemi siciline tescil işlemini tamamladığında üçüncü kişilerin bu gemi üzerindeki mülkiyet iddiaları kural olarak dinlenmez. Sicil işlemleri sırasında yetkili kurumlar, geminin gerçekten sahipsiz olup olmadığını araştırır; bu noktada SicilAI gibi dijital sicil takip platformları, gemi geçmişini ve mevcut kayıtları hızlıca doğrulayarak hem Devletin hem de özel sektörün zaman kaybını önler.

⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Riskler

• Bir geminin sahipsiz olduğunu düşünerek zilyetliğe dayanmak veya gemiyi kullanmak hukuka aykırıdır; bu durum Türk Ticaret Kanunu kapsamında işgal veya el koyma olarak değerlendirilebilir.
• Alacaklı şirketler, borçlu armatörün terk ettiği gemiyi doğrudan kendi alacağına mahsuben teslim alamaz. Önce icra takibi başlatılmalı ve gemi üzerindeki devlet hakkı ile sicil kayıtları titizlikle incelenmelidir.
• Gemi sicilinde malik görünmeyen bir geminin devri veya satışı vaadiyle yapılan sözleşmeler geçersiz olabilir; bu tür işlemlerde ciddi maddi kayıplar yaşanma riski vardır.
• Devletin tescil işlemi sırasında eski malik veya hak sahipleri itiraz sürelerini kaçırırsa mülkiyet hakkını kaybedebilir; bu nedenle gemi üzerinde hak iddia eden kişilerin sicil ilanlarını düzenli takip etmesi kritik önem taşır.